Mae’r iaith Cymraeg yn hyd at bedwar mil blwydd oed, sydd yn un o’r henaf ieithoedd yn Ewrop. Wnaeth yr iaith cael ei siarad ar draws Ewrop cyn goresgyniad y Rhufeiniaid, (Jacob, 2019). Darganfuwyd Office National Statistics (2018) fod 874,700 o bobl yn gallu siarad Cymraeg yng Nghymru, sydd yn cynyddu mawr ers 2008 pryd roedd 726,600 o siaradwyr Cymraeg. Gwrthgyferbyniad i hyn yw bod yna ddim ond hanner pobl 16 i 24 blwydd oed yn rhugl i gymharu â dwy ran o dair o bobl dros chwe deg oed yn gallu siarad Cymraeg. Mae'r canfyddiadau wedi arwain at 84% o bobl yn cytuno byddwn nhw yn hoffi defnyddio’r iaith y fwy cyson, (Dixon, 2019). Mae gan Lywodraeth Cymru nod o gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 ac yn eisiau i’r iaith cael ei defnyddio ym mhob agwedd ar fywyd, felly mae yna ymdrech wych yn y cwricwlwm newydd i gyrraedd y targed hwn i ddatblygu cenedl ddwyieithog, (Llywodraeth Cymru 2017). Mae tua 65,000 o blant mewn ysgol ddwyieithog a chyfrwng Cymraeg (Llywodraeth Cymru, 2015).
Mae Donaldson (2015) yn nodi bod angen i'r iaith Gymraeg fod yn flaenoriaeth i ysgolion er mwyn i ddisgyblion allu cyfathrebu'n effeithiol yn Gymraeg. Mae fframwaith Donaldson (2015) sy'n datgan y dylai ymarferwyr “sicrhau pwyslais priodol ar yr iaith Gymraeg a diwylliant Cymru”, (Donaldson, 2015, p35). Mae yna bwyslais mawr of fewn cwricwlwm Donaldson (2015) ar yr iaith Cymraeg er mwyn i blant cael y sgil i fod yn ddwyieithog. Mae strategaeth ‘A living Language’ (2012) yn nod i gynyddu'r nifer o bobl yng Nghymru sydd yn siarad a defnyddio’r iaith Cymraeg. Mae’r iaith Cymraeg yn cael ei phwysleisio mor ifanc â thair blwydd oed fel rhan o’r cyfnod Sylfaen. Wnes i weld hyn wrth i mi wneud fy mhrofiad gwaith yn feithrinfa, wnes i ddefnyddio iaith Cymraeg syml gyda’r plant a wnes i synnu ar y ddealltwriaeth wnaethon nhw ei ddangos, a hefyd sgwrsio nôl yng Nghymraeg. Wnaeth y Education Reform Act (1988) gwneud yr iaith Gymraeg yn orfodol fel rhan o'r cwricwlwm Cymraeg. Mae’r Ddeddf yn galluogi i’r llywodraeth Cymraeg cael y pŵer i newid pethau'n briodol yn y cwricwlwm er mwyn cefnogi'r iaith Gymraeg. Mae Deddf yr Iaith Gymraeg (1993) yn Ddeddf gan Senedd y Deyrnas Unedig, yn rhoi'r iaith Gymraeg yn gyfartal â'r iaith Saesneg yng Nghymru. O ganlyniad mae rhaid i bobl sefydliad darparu gwasanaethau yn yr iaith Cymraeg a Saesneg yn gyfartal, er mwyn i bawb cael yr un hawl ac i ddeall yr iaith ein gwlad.
Mae’n bwysig iawn i blant cael y gallu i siarad a chyfathrebu yn Gymraeg er mwyn iddyn nhw gael fwy o gyfleoedd swyddi yn y dyfodol. Mae ysgolion Cymraeg yn rhoi’r cyfle i’r plant ddatblygu ei iaith yn effeithiol. “During the last thirty years a revival of interest in language and Welshness has been reflected in the growth and development of Welsh medium education that has provided an opportunity for new generations to become Welsh speakers, (Jones, p56). Mae fwy o bobl yn dewis defnyddio gwasanaethau yn Gymraeg, felly o ganlyniad mae rhaid cael fwy o staff sydd yn gallu siarad Cymraeg. Mae astudiaethau yn dangos fod pobl sydd yn ddwyieithog yn cael gwell sgiliau ac yn cael ei thalu mwy. “The further the children move toward balanced bilingualism, the greater the likelihood of obtaining cognitive advantages”, (Bialystok, p24). Mae gen i'r sgil i siarad dwyieithog ac rydw i’n mor ddiolchgar fy mod i yn gallu siarad Cymraeg. Gyda’r sgil hyn mae gen i fwy o gyfieuodd swyddi yn enwedig wrth i mi eisiau fod yn athrawes i gymharu â phobl sydd ddim yn gallu, felly maen nhw yn gyfyngedig i ysgol Saesneg. Mae’n bwysig iawn ei fod yn cadw’r iaith Cymraeg yn fyw. Ond gall hyn fod fwy o drafferth i wella hyn wrth i Peter Wynn Thomas, (Mhrifysgol Caerdydd) dod o hyd bod yna mwy o bobl sydd yn gallu siarad Cymraeg yn ddinasoedd i gymharu i gefn gwlad. Gyda 32,000 o bobl o Gaerdydd yn siarad Cymraeg, i gymharu â 28,000 yn ganol Cymru, (Bbc.co.uk, 2015).
Mae Hwb ar lein gydag adnoddau ar gyfer athrawon sydd yn helpu athrawon i ddysgu Cymraeg I’r plant mewn gwahanol ffurf. Mae yna gemau i’r disgyblion ac adnoddau i’r athrawon defnyddio yn ei gwersi. Wnes i weld yr Hwb yn cael ei defnyddio yn fy mhrofiad gwaith, roedd y plant yn mwynhau ei defnyddio a ddim yn sylweddoli roeddwn nhw yn dysgu’r iaith, roeddwn nhw yn syml yn cael hwyl. Roedd yr adnodd Cyw yn cael ei defnyddio yn y meithrin i ddangos rhaglenni fel ‘peppa pig’ yng Nghymraeg, roedd pawb yn ddistaw wrth wylio ac roeddwn nhw yn dod i arfer gyda geiriau Cymraeg newydd wrth iddyn nhw weithio allan ei ystyr. Mae’r fideo canlynol yn siampl o raglen wnaeth y plant gwylio, (S4C, 2019).
Pryd roeddwn i yn ysgol roeddwn ni yn cystadlu yn yr urdd, hynny yw rhaglen ‘to provide opportunities through the medium of Welsh for children and young people in Wales to become fully rounded individuals, developing personal and social skills that will enable them to make a positive contribution to the community,” (Urdd.cymru, 2019). Roeddwn i yn hoff iawn yn cystadlu yn yr urdd wrth iddo deimlo fel cymuned yn dod at ei gilydd i ddathlu'r iaith cymraeg, a bod yn cymraeg. Mae’n dal ei rhedeg gyda llawer o bobl yn gweithio neu yn cymryd rhan ynddo, mae hyn yn dda wrth i’r iaith cymraeg dal yn cael ei gweithredu.
Rydw i’n credu fod yn bwysig iawn i bwysleisio dysgu’r iaith Cymraeg yn ysgol gynradd er mwyn cadw’r iaith Cymraeg yn fyw. Ryw i’n cytuno gyda’r pwysigrwydd o fod yn ddwyieithog a sut mae’n gallu fod yn defnyddio yn y dyfodol. Dyle ni gwneud popeth i gadw’r iaith yn fwy ac i gynyddu’r nifer o bobl sydd yn siarad Cymraeg.
Rydw i’n credu fod yn bwysig iawn i bwysleisio dysgu’r iaith Cymraeg yn ysgol gynradd er mwyn cadw’r iaith Cymraeg yn fyw. Ryw i’n cytuno gyda’r pwysigrwydd o fod yn ddwyieithog a sut mae’n gallu fod yn defnyddio yn y dyfodol. Dyle ni gwneud popeth i gadw’r iaith yn fwy ac i gynyddu’r nifer o bobl sydd yn siarad Cymraeg.
Rhestr Cyfeirio
Act, E.R., 1988. Education Reform Act.
Anon, (2019). [online] Available at: https://www.careerswales.com/ên/tools-and-resources/dewis-da-why-choose-welsh/ [Accessed 11 May 2019].
Bbc.co.uk. (2007). BBC - Voices - Multilingual Nation. [online] Available at: http://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml [Accessed 10 Apr. 2019].f
Bialystok, E., (2001). Bilingualism in development: Language, literacy, and cognition. Cambridge University Press.
Government, W. (2015). Continuing with Welsh-medium education. [online] Cymraeg.gov.wales. Available at: https://cymraeg.gov.wales/learning/schools/Welshmediumeducation/?lang=en [Accessed 7 May 2019].
https://www.careerswales.com/ên/tools-and-resources/dewis-da-why-choose-welsh/
Huws, C.F., 2006. The Welsh language act 1993: A measure of success?. Language Policy, 5(2), pp.141-160.
Jacob, P. (2019). A Brief History of the Welsh Language. [online] Culture Trip. Available at: https://theculturetrip.com/europe/united-kingdom/wales/articles/a-brief-history-of-the-welsh-language/ [Accessed 7 May 2019].
Jones, M., (2001). The Welsh language in education in the UK. Leeuwarden: Mercator-Education.
S4C. (2019). S4C Clic. [online] Available at: https://www.s4c.cymru/clic/Categories/13 [Accessed 11 May 2019].
Urdd.cymru. (2019). Urdd Gobaith Cymru / About Us. [online] Available at: https://www.urdd.cymru/en/about-us/ [Accessed 11 May 2019].
Welsh Government, (2012). A living language: A language for living—Welsh Language Strategy 2012–2017.
Welsh Government, (2017). Cymraeg 2050. A million Welsh speakers.
Comments
Post a Comment